AspisBank info blog Posts

Μπορεί να αμυνθεί η Τράπεζα απέναντι σε εξαγριωμένους πολίτες;

Το 2015 ήταν μια πάρα πολύ δύσκολη χρονιά για τις Ελληνικές Τράπεζες. Σχεδόν από το ξεκίνημα του χρόνου τοποθετήθηκαν στην «υποστήριξη» του ELA καθώς είδαν τα ταμειακά τους αποθέματα να στερεύουν, πράγμα που σήμαινε πως η χώρα κινδύνευε να ξεμείνει από ρευστό. Έπειτα ήρθαν τα capital controls, τα οποία ήταν και το κερασάκι στη τούρτα που έκανε για άλλη μια φορά αναγκαία την ανακεφαλαιοποίηση τους.

trapezesΌσο ο κόσμος περίμενε την ανακοίνωση των Capital Controls, δηλαδή αμέσως μετά την ανακοίνωση του Δημοψηφίσματος, αλλά και μετά από αυτά, είδαμε πρωτόγνωρες εικόνες στις Τράπεζες. Είδαμε χιλιάδες ανθρώπους να στήνονται έξω από καταστήματα και ΑΤΜ προκειμένου να βγάλουν τα χρήματα που εμπιστεύτηκαν στις Τράπεζες. Χρήματα που κερδήθηκαν με κόπους και βάσανα και που κινδύνευαν να γίνουν από στιγμή σε στιγμή παρελθόν. Η οργή και η ένταση που επικρατούσε, τόσο απέναντι στις Τράπεζες όσο και στη Κυβέρνηση, ήταν απόλυτα δικαιολογημένη. Οι Τράπεζες απλά δεν κάνανε καλά τη δουλειά τους και ο κόσμος το κατάλαβε.

Όταν γίνεται μία κατάθεση, η Τράπεζα κρατά στο ταμείο της ένα ποσοστό από τα χρήματα και τα υπόλοιπα τα «ρίχνει στην αγορά». Καμία Τράπεζα στον κόσμο όσο υγιής και να είναι δεν έχει σε μετρητά ΟΛΕΣ τις καταθέσεις ΟΛΩΝ των πελατών της. Όταν όμως οι Τράπεζες γνωρίζουν ότι μπορεί να γίνει bankrun, το οποίο στην περίπτωση μας είχε ξεκινήσει από τον Ιανουάριο και την εκλογή ΣΥΡΙΖΑ, οφείλουν να κάνουν ό,τι μπορούν για να το αντιμετωπίσουν. Δεδομένου ότι οι Ελληνικές Τράπεζες έχουν κλείσει εδώ και 5 χρόνια τις κάνουλες του ρευστού, θα έπρεπε να έχουν επαρκή ταμειακά αποθέματα σε ρευστό. Αυτό δεν συνέβη.

Οι Τράπεζες λοιπόν για άλλη μια φορά βρέθηκαν αντιμέτωπες με πλήθη εξαγριωμένων πολιτών, μόνο που αυτή τη φορά δεν φορούσαν κράνη και κουκούλες και επιδίωκαν την ανατροπή του Καπιταλισμού, αλλά ήταν συνταξιούχοι και μισθωτοί που απλά ήθελαν πίσω τα λεφτά τους και τις οικονομίες τους. Ευτυχώς φέτος επικράτησε η ψυχραιμία και δεν είχαμε επεισόδια, τι θα συμβεί όμως αν οι πολίτες τα βάλουν με τις Τράπεζες; Πώς μπορούν να αντιδράσουν;

securitas-se-trapezaΠολλές έχουν προσλάβει σεκιουριτάδες. Μπορεί η παρουσία τους να δρα κάπως αποτρεπτικά και κατασταλτικά σε περιπτώσεις εντάσεων, ωστόσο οι περισσότεροι γνωρίζουν πολύ καλά πως οι σεκιουριτάδες δεν έχουν καμία μα καμία εξουσία. Αυτό σημαίνει πως δεν μπορούν να ακουμπήσουν πολίτη χωρίς την άδεια του, πόσο μάλλον να τον χτυπήσουν ή να τον απωθήσουν βιαίως. Επιπλέον, δεν είναι οπλισμένοι – ευτυχώς θα έλεγα – και συχνά δεν είναι και κατάλληλα εκπαιδευμένοι, οπότε σε μια κατάσταση βίας και πανικού από το πλήθος, το πιο πιθανό είναι να το βάλουν στα πόδια, πράγμα απόλυτα δικαιολογημένο, μιας που κανείς δεν θα ρισκάρει τη ζωή του για τον βασικό μισθό.

Ποια λύση απομένει λοιπόν; Πιστεύω ότι τα δυνατά ρολά ασφαλείας για Τράπεζες είναι το καλύτερο μέτρο ασφαλείας γι’αυτές. Όχι μόνο θα κρατήσουν μακριά το πλήθος από τις πόρτες και τα παράθυρα της Τράπεζας, αλλά θα τη προστατέψουν και από τυχών αντικείμενα, όπως βόμβες μολότοφ, που μπορεί να εκτοξευτούν εναντίον της. Έτσι θα κερδηθεί πολύτιμος χρόνος μέχρι να έρθει η Αστυνομία και να διαλύσει το πλήθος.

Μόνο προσέξτε την εταιρεία που θα διαλέξετε να είναι αξιόπιστη όπως αυτή http://www.cancelletto.gr/proionta/rola-asfaleias για να πάρετε ποιοτικά και ανθεκτικά ρολά και όχι ότι βρείτε μπροστά σας μόνο και μόνο επειδή είναι φθηνά. Τα ρολά ασφαλείας είναι πλέον απολύτως απαραίτητα για τις Τράπεζες και θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα πρέπει να είναι «κλειστού τύπου», χωρίς «μάτια» για να προσφέρουν τη μέγιστη προστασία. Αν η τράπεζα σας έχει άλλου τύπου ρολά και όχι κλειστού, θα πρέπει να αλλαχθούν το συντομότερο δυνατόν για την μεγαλύτερη ασφάλεια τόσο του ίδιου του κτιρίου, όσο και όσων βρίσκονται μέσα σε αυτό.

Οικονομική κρίση

Οι τράπεζες είναι συνέχεια στο προσκήνιο και την επικαιρότητα αυτόν τον καιρό. Για πολλούς, ούτε λίγο ούτε πολύ ευθύνονται σχεδόν όσο και οι πολιτικοί μας για την κρίση που ζούμε σήμερα, μιας που πολλά από τα χρήματα που παίρνουμε από τα μνημόνια πηγαίνουν κατευθείαν στα ταμεία και τα χρηματοκιβώτια τους. Είναι αλdrawing-money-from-ATMήθεια όμως αυτό; Τι ρόλο έχουν παίξει οι τράπεζες στην Ελλάδα και την Ελληνική οικονομία; Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά.

• Τι κάνει μία τράπεζα με απλά λόγια;

Κατ’ αρχήν, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι σε μία αστική ή καπιταλιστική κοινωνία, μία κοινωνία με ελεύθερη ή σχεδόν ελεύθερη αγορά, η παρουσία των τραπεζών είναι σχεδόν απολύτως απαραίτητη. Για ποιον λόγο συμβαίνει αυτό; Οι τράπεζες στην ουσία «πουλάνε» χρήματα, δανείζοντας σε όσους έχουν ανάγκη, εννοείται φυσικά πως το κάνουν με το αζημίωτο, μιας που βγάζουν χρήματα από τους τόκους αλλά και από τις εγγυήσεις που καλύπτουν το κάθε δάνειο. Οι τράπεζες λοιπόν στην ουσία είναι ο κινητήριος μοχλός μίας οικονομίας, καθώς φροντίζουν να ρίχνουν «φρέσκο» χρήμα στην αγορά.

Επιπλέον, στις τράπεζες ασφαλίζονται τα χρήματα και οι οικονομίες των πολιτών, καθώς, με την κάλυψη του κράτους και τώρα και τις ΕΕ, εγγυώνται ότι όποιος καταθέσει σε αυτές λεφτά, δεν θα τα χάσει (μέχρι ενός ποσού, αρκετά μεγάλου, πάντα), ακόμη και αν η ίδια η τράπεζα κλείσει ή χρεοκοπήσει. Εδώ αξίζει να ξεκαθαριστεί ότι μία κατάθεση είναι στην ουσία μία επένδυση στην τράπεζα, καθώς αυτή χρησιμοποιεί τα χρήματα των καταθετών της για να κάνει επενδύσει – να δώσει δηλαδή δάνεια κλπ. Σε αντάλλαγμα, οι καταθέτες παίρνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα κάποια χρήματα από τα κέρδη της τράπεζας, ανάλογα με το μέγεθος της «επένδυσης» τους, δηλαδή ανάλογα με το πόσα χρήματα έχουν καταθέσει. Δεν είναι τυχαίο ότι οι λεγόμενοι «προθεσμιακοί λογαριασμοί» (λογαριασμοί από τους οποίους δεν μπορούν να γίνουν αναλήψεις, μ’ εξαίρεση κάποιες έκτακτες συνθήκες, για κάποια αρκετά μεγάλα χρονικά διαστήματα) είναι από τα προϊόντα που οι τράπεζες προωθούν περισσότερο.
Τέλος, οι τράπεζες εκδίδουν και διαχειρίζονται πιστωτικές κάρτες, για να βοηθήσουν τις συναλλαγές των καταναλωτών, ακόμη και όταν δεν έχουν μετρητά.

• Η παρουσία των τραπεζών στην Ελλάδα

Όπως μπορείτε να καταλάβετε, δεν νοείται ένα σύγχρονο ή μοντέρνο κράτος χωρίς ένα έστω και υποτυπώδες τραπεζικό σύστημα. Η πρώτη τράπεζα στην Ελλάδα λοιπόν, εμφανίστηκε σχεδόν αμέσως μετά την ανεξαρτητοποίηση της. Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος είναι η πρώτη Ελληνική τράπεζα και ιδρύθηκε το 1841 από τον Γεώργιο Σταύρου και φυσικά υπάρχει μέχρι και σήμερα και είναι η μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας μας. Μέχρι το 1928 μάλιστα, ήταν η τράπεζα που έκδιδε τις δραχμές, το νόμισμα δηλαδή της χώρας μας. Το 1927 ιδρύθηκε από τον Ζαΐμη η Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία δεν έχει σχέση με την εθνική και είναι η μέχρι και σήμερα η Κεντρική Τράπεζα της χώρας μας. Με άλλα λόγια, είναι αυτή που διαχειρίζεται και ελέγχει τα ταμειακά αποθέματα της χώρας και εκδίδει τα χρήματα της.
Πέρα από την Εθνική Τράπεζα, υπάρχουν και υπήρξαν πάρα πολλές τράπεζες, ειδικά τη δεκαετία του 1990 και στις αρχές του 2000, οι οποίες ενώθηκαν με άλλες ή έκλισαν. Μερικές από τις πιο σημαντικές από αυτές ήταν η Ιονική Τράπεζα, η Εμπορική, η Αγροτική, που είναι και από τις παλαιότερες, η Τράπεζα Κρήτης, η Στεγαστική, η ΕΤΕΒΑ, η Milleniumκαι άλλες. Σήμερα έχουμε μείνει με 5 μεγάλες τράπεζες, οι οποίες έχουν προκύψει από την συνένωση ή συγχώνευση μικρότερων.
greek-greece-banksΟι τράπεζες που υπάρχουν σήμερα:
1. Εθνική: Μεταξύ άλλων αποτελείται από τις Κτηματική Τράπεζα και Probank. Το 2013 επιχείρησε να εξαγοράσει την Eurobank, αλλά η Τρόικα δεν το επέτρεψε. Η Εθνική είναι η μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας, έχει και καταστήματα εκτός Ελλάδος, ενώ πρόσφατα αγόρασε και την Τούρκικη Finans Bank.
2. Alpha Bank: Υπάρχει από το 1879 και ήταν γνωστή ως Τράπεζα Πίστεως. Το όνομα Alpha Bank προέκυψε μετά από την επιτυχή συγχώνευση με την Ιονική Τράπεζα το 2000. Πρόσφατα, το 2013, εξαγόρασε και την Εμπορική Τράπεζα.
3. Τράπεζα Πειραιώς: Ιδρύθηκε το 1916 και σήμερα είναι η μεγαλύτερη τράπεζα της Ελλάδας σε καταθέσεις, μιας που κατέχει το 29% του συνόλου των καταθέσεων στη χώρα μας. Έχει εξαγοράσει την ΑΤΕ (Αγροτική Τράπεζα), τη Millenium, τη Τράπεζα Κύπρου στην Ελλάδα, τη Γενική Τράπεζα, τη Πανελλήνια Τράπεζα και τη Λαϊκή Τράπεζα της Κύπρου.
4. Eurobank: Πρόκειται για μια νέα τράπεζα, μιας που ιδρύθηκε μόλις το 1990. Έκτοτε έχει εξελιχθεί και εξαγοράσει τη Τράπεζα Κρήτης, την Νέα Proton Bank και το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο. Έχει πολύ μεγάλη παρουσία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη αλλά έχει και δραστηριότητες και σε άλλες χώρες, όπως η Κύπρος, η Μεγάλη Βρετανία και η Ουκρανία.
5. Attica Bank: Πρόκειται για μία μικρή τράπεζα σε σύγκριση με τις άλλες, η οποία όμως έχει παρουσία και δραστηριότητα από το 1925. Δεν έχει εξαγοράσει άλλες τράπεζες και είναι η μόνη από τις 5 τράπεζες της χώρας μας που δεν είναι μέλος του Εύρω-συστήματος. Αυτό σημαίνει ότι δεν δανείζεται από την Κεντρική Τράπεζα της Ευρώπης, αλλά βασίζεται στα δικά της αποθέματα, επενδύσεις και τις καταθέσεις των πελατών της.

• Τα θαλασσοδάνεια: οι αμαρτίες των τραπεζών

Ο λόγος που πολλοί θεωρούν τις τράπεζες υπεύθυνες σε μεγάλο βαθμό για τη σημερινή κρίση, είναι τα λεγόμενα θαλασσοδάνεια. Τι είναι όμως ένα θαλασσοδάνειο; Είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα δάνειο που δίνεται για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό και δεν χρησιμοποιείται γι’ αυτόν, εν γνώσει της τράπεζας, ή για δάνειο που δίνεται από την τράπεζα, γνωρίζοντας πως μάλλον δεν θα το πάρει ποτέ πίσω. Ο όρος προέρχεται από μεγάλα δάνεια που δίνονταν σε εφοπλιστές για ν’ αγοράσουν καινούργια πλοία. Αυτοί όμως χρησιμοποιούσαν ένα μικρό μέρος από αυτά τα μεγάλα δάνεια για ν’ αγοράσουν παλιά τα οποία παρόπλιζαν ή βύθιζαν και τα υπόλοιπα χρήματα από το δάνειο τα «έκρυβαν» σε λογαριασμούς στο εξωτερικό και συγκεκριμένα στην Ελβετία.
bog1Κάποτε «θαλασσοδάνεια» έπαιρναν μόνο επιχειρηματίες ή και πολιτικά κόμματα, με άλλα λόγια η elite. Με την είσοδο της χώρας μας στο Ευρώ όμως και την εύκολη πρόσβαση των τραπεζών σε φθηνό χρήμα από την Κεντρική Ευρωπαϊκή τράπεζα, ξεκίνησε ένα πραγματικό πάρτι δανείων. Οι τράπεζες άρχισαν να δανείζουν σε όλους, χωρίς να μελετούν ιδιαίτερα το αν και πότε θα εισπράξουν τους τόκους και τα χρήματα τους. Στεγαστικά δάνεια έγιναν Καγιέν και ταξίδια στο εξωτερικό, ενώ ξαφνικά σχεδόν όλοι οι Έλληνες βρέθηκαν με δύο ή και τρία ολοκαίνουργια αυτοκίνητα, ένα για κάθε μέλος της οικογένειας. Επιπλέον, η έκδοση πιστωτικών καρτών έγινε πιο εύκολη από ποτέ, έφθασε μάλιστα σε σημείο να μπορεί να γίνει και μέσω τηλεφώνου!
Αυτά τα δάνεια δημιούργησαν μία φούσκα ευμάρειας, η οποία όμως στην ουσία διέλυσε τα ταμεία των τραπεζών και τη ρευστότητα τους. Όταν λοιπόν άρχισαν να βλέπουν ότι τα δάνεια δεν εξυπηρετούνταν, συνειδητοποίησαν ότι μπορεί να «είχαν λαμβάνειν» πολλά δισεκατομμύρια Ευρώ, αλλά τα ταμεία τους ήταν άδεια από μετρητά. Κάπως έτσι οδηγηθήκαμε στη κρίση και φυσικά στα Capital Controls.

• Τα Capital Controls και πως φθάσαμε σε αυτά.

Το παν για μία τράπεζα είναι η ρευστότητα. Γιατί όμως; Η τράπεζα εγγυάται τις καταθέσεις της. Αυτό σημαίνει πως οποιοσδήποτε πελάτης της, όσα χρήματα και να έχει στο λογαριασμό του, πρέπει ανά πάσα στιγμή να μπορεί να τα πάρει πίσω σε μετρητά, όπως τα έδωσε δηλαδή. Αυτό σημαίνει πως μία τράπεζα πρέπει να έχει σε μετρητά όσα χρήματα έχουν καταθέσει σε αυτήν οι πελάτες της. Αυτό φυσικά δε συμβαίνει σε καμία τράπεζα, μιας που η δουλειά τους είναι να κάνουν επενδύσεις και αυτές δε γίνονται με μετρητά πλέον, αλλά ψηφιακά, με εμβάσματα κλπ. Τα λεγόμενα «κόκκινα δάνεια» τα δάνεια δηλαδή που δεν εξυπηρετούνταν, μείωσαν πολύ τη ρευστότητα των τραπεζών και η πολιτική αστάθεια και η κρίση έδωσαν την χαριστική βολή και οδηγηθήκαμε στα Capital Controls.
Πριν συνεχίσουμε, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Είναι γεγονός ότι σχεδόν όλα τα δάνεια δίνονται με κάποιες επενδύσεις. Όταν η τράπεζα δίνει ένα στεγαστικό δάνειο ας πούμε, δύναται να το κατασχέσει αν ο δανειολήπτης δεν πληρώνει τις δόσεις του, ομοίως και για δάνεια γι’ αγορά αυτοκινήτων κλπ. Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι εγγυήσεις δεν είναι μετρητά, αλλά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία σε μία αγορά σε ύφεση, όπως τη δική μας εδώ και αρκετά χρόνια, δεν θα πουληθούν ή θα πουληθούν για ένα κομμάτι ψωμί, μη φέρνοντας «ζεστό χρήμα» στα ταμεία. Με άλλα λόγια, αν ένας καταθέτης ζητάει τα λεφτά του, δεν μπορεί η τράπεζα να του δώσει ένα αυτοκίνητο ή ένα σπίτι αντ’ αυτών.
European-Central-Bank-Frankfurt-GermanyΗ πολιτική αστάθεια που έφερε η παγκόσμια οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008. Αλλά και η υπογραφή του πρώτου μνημονίου το 2010, έκανε τον κόσμο ν’ ανησυχεί για τα χρήματα του. Πολλοί θέλησαν να τα βγάλουν από τις τράπεζες, τις οποίες θεωρούσαν έτοιμες για κατάρρευση. Στο όλο κλίμα του πανικού, βοήθησαν και τα κόμματα και ο τύπος, ελληνικός και ξένος, που συνεχώς προέβλεπαν και προειδοποιούσαν για πιθανή επιστροφή στη δραχμή με καταστροφικές συνέπειες. Ο κόσμος άρχισε ν’ ανησυχεί ότι οι οικονομίες του εν μία νυκτί θα μετατραπούν από Ευρώ σε Δραχμές με μηδαμινή αξία κι’ έτσι οι ήδη αυξημένες αναλήψεις και τα κλεισίματα τραπεζικών λογαριασμών πολλαπλασιάστηκαν.
Οι τράπεζες προκειμένου ν’ ανταποκριθούν σε αυτή τη κατάσταση, άρχισαν να δανείζονται και ν’ «αγοράζουν» ρευστό από τον Έκτακτο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Ρευστότητας, τον γνωστό μας πλέον ELA. Αυτό που έκαναν οι τράπεζες, ήταν η ανταλλαγή περιουσιακών τους στοιχείων με μετρητά για να δώσουν στους πελάτες τους και να γεμίζουν τα ATMτους.
Στις 28 Ιουνίου 2015 ανακοινώθηκε από τη Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δημοψήφισμα για την αποδοχή ή όχι της συμφωνίας για χρηματοδότηση της χώρας που πρότεινε ο Ζαν – Κλωντ Γιούνκερ. Στις 30 Ιουλίου επιβλήθηκαν τα Capital Controls, όταν η Κεντρική Τράπεζα της Ευρώπης αρνήθηκε ν’ αυξήσει το ποσό ρευστού στο οποίο είχανπρόσβαση οι Ελληνικές τράπεζες μέσω του ELA. Αυτό σήμαινε πως οι τράπεζες δεν θα είχαν τα χρήματα να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση των αναλήψεων από τους πολίτες, οι οποίοι πλέον ανησυχούσαν ότι η έξοδος από το Ευρώ, το περίφημο Grexit, ήταν προ των πυλών. Ο Γιάνης Βαρουφάκης, τότε Υπουργός Οικονομικών και το επιτελείο του, επέβαλλαν έλεγχο στη κίνηση κεφαλαίων, τα λεγόμενα Capital Controls δηλαδή. Το ποιος φταίει γι’ αυτό που συνέβη και αν και κατά πόσο αυτή επιβλήθηκε όντως σαν εκβιασμός από τους Ευρωπαίους δανειστές, είναι κάτι που μάλλον θα το κρίνουν καλύτερα οι ιστορικοί του μέλλοντος.
Τα Capital Controls ελέγχουν τα μετρητά που μπορούν να βγουν από τα ταμεία και τα ATMτων τραπεζών αλλά και από την χώρα, εξασφαλίζοντας έτσι σε κάποιο βαθμό τη παροχή ρευστού στη χώρα και την επιβίωση των τραπεζών, αλλά και της οικονομίας γενικότερα, μιας που το κράτος στην ουσία είναι αυτό που εγγυάται τα χρήματα στις τράπεζες. Τις πρώτες μέρες των controlsοι πολίτες μπορούσαν να βγάλουν μόνο 60 Ευρώ την ημέρα, ενώ αυστηρά όρια υπήρχαν και στα χρήματα που θα μπορούσαν να πληρώσουν στο εξωτερικό οι επιχειρήσεις, οι οποίες ήταν υποχρεωμένες να καταθέτουν αιτήματα σε ειδικές επιτροπές για να μπορέσουν να κινηθούν στο εξωτερικό.
Σήμερα, μετά την υπογραφή του Μνημονίου 3, η κατάσταση έχει κάπως ομαλοποιηθεί. Αναλυτές λένε πως αν τα πράγματα εξελιχθούν ομαλά μετά τις εκλογές, τότε οι έλεγχοι στα κεφάλαια σχεδόν θα έχουν εξαλειφθεί μέχρι τα Χριστούγεννα. Το αν και κατά πόσο μπορεί να γίνει αυτό, θα το δούμε σε λίγο…

Θέματα Οικονομίας Οικονομική κρίση